آینده مدیریت منابع انسانی در بخش عمومی افغانستان: مطالعه‌ای تاریخی-تطبیقی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
10.22034/jhrmfs.2026.122632.0
چکیده
چکیده

زمینه و هدف: مدیریت منابع انسانی در بخش عمومی افغانستان در طول یک قرن(2025–1919) در هشت دوره سیاسی-حکومتی متمایز، با چالش‌های ساختاری عمیقی مواجه بوده است. این پژوهش با هدف شناسایی الگوهای تاریخی، مکانیزم‌های علّی شکست، و شرایط موفقیت در مدیریت منابع انسانی دولتی افغانستان، به تحلیل تطبیقی هشت دوره می‌پردازد و بر مبنای یافته‌ها، مدل آینده‌محور مدیریت منابع انسانی برای دولت‌های شکننده پیشنهاد می‌دهد.

روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف بنیادی-کاربردی، از نظر ماهیت کیفی، و از نظر راهبرد، تاریخی-تطبیقی است. چارچوب فلسفی پژوهش واقع‌گرایی انتقادی (بسکار، ۱۹۷۵) است. داده‌ها از طریق مثلث‌سازی سه منبع - اسناد رسمی، ۲۸ مصاحبه عمیق نیمه‌ساختارمند (کدگذاریM01–M28)، و ادبیات ثانویه - گردآوری شدند. تحلیل با روش‌های میل، تحلیل فرآیندی (آزمون‌های چهارگانه ون اورا)، وابستگی مسیر (کاپوچا و کلمن)، و کدگذاری موضوعی (براون و کلارک) انجام شد.

یافته‌ها: تحلیل تطبیقی سه پارادایم متمایز مدیریت منابع انسانی را شناسایی کرد: (۱) سنتی-پدرسالار (۱۹۱۹–۱۹۷۸)؛ (۲) ایدئولوژیک-انقلابی (۱۹۷۸–۱۹۹۶)؛ (۳) وابسته-هیبریدی (۲۰۰۱–۲۰۲۵). شش مکانیزم ساختاری شکست شناسایی شد: دولت اجاره‌ای، فروپاشی سرمایه انسانی، غیاب حاکمیت قانون، تکه‌تکه‌گی قومی، شکاف نخبگان-جامعه، و اقتصاد موازی. دوره کرزی (۲۰۰۱–۲۰۱۴) با بهترین شاخص‌های مدیریت منابع انسانی، و دوره PDPA (۱۹۷۸–۱۹۹۲) با بدترین شاخص‌ها شناسایی شدند.

نتیجه‌گیری: آینده مدیریت منابع انسانی در بخش عمومی افغانستان مستلزم تحقق سه شرط بنیادین است: (الف) استقلال نسبی بوروکراسی از سیاست؛ (ب) استخدام مبتنی بر شایستگی به جای وفاداری قبیله‌ای؛ (ج) ادغام هوشمند نهادهای بومی (جرگه، شورا) با ساختارهای مدیریت منابع انسانی مدرن. پژوهش یک «مدل هیبریدی آینده‌محور مدیریت منابع انسانی» برای دولت‌های شکننده پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Future of Human Resource Management in Afghanistan's Public Sector: A Comparative-Historical Study

نویسنده English

MOHAMMAD MESBAH MESBAH
چکیده English

ABSTRACT

Background and Objective: Human resource management (HRM) in Afghanistan's public sector has navigated eight distinct political-governmental periods across a century (1919-2025), each imposing fundamentally different values, recruitment criteria, and performance frameworks on the bureaucratic apparatus. This study undertakes a systematic comparative-historical analysis to identify the structural mechanisms that have persistently undermined professional HRM, the conditions under which effective HRM was achieved, and the implications for the future of public sector HRM in fragile states.

Methodology: This study employs a qualitative, comparative-historical design grounded in critical realism (Bhaskar, 1975, 1998). Data triangulation integrates official documents, 28 in-depth interviews (M01-M28), and secondary literature. Analysis employs Mill's methods, Van Evera's four-part process tracing, Capoccia-Kelemen critical juncture framework, and thematic coding

Findings: Three HRM paradigms were identified. Six structural failure mechanisms were confirmed across all periods. The Karzai period (2001-2014) registered the highest HRM quality scores; the PDPA period (1978-1992) the lowest

Conclusion: Future public HRM in Afghanistan requires meritocratic recruitment, bureaucratic independence from politics, and intelligent integration of indigenous governance mechanisms. A Hybrid Future-Oriented HRM Model for fragile states is proposed.

کلیدواژه‌ها English

Public HRM
Afghanistan
-Comparative-Historical Study
Bureaucracy
Fragile State
Critical Realism
Hybrid Model

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 شهریور 1405