fa ارزیابی روابط بین شاخص‌های بهره‌وری نیروی انسانی و دستمزد، در کارگاه‌های بزرگ صنعتی مبتنی بر الگوریتم‌های فرا ابتکاری و شبکه‌های بیزی تخصصي Special كاربردي Applicable <p dir="RTL">برای اینکه سازمانی بتواند در جهت رشد و بهبود بهره‌وری خود اقدام نماید، لازم است که عوامل موثر در زمینه بهبود بهره‌وری را شناسایی کرده و سپس بر اساس اهمیت آنها، اقدامات مناسب را به عمل آورد. پژوهش حاضر با هدف تعیین عواملی که به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر روی بهره‌وری نیروی انسانی و حقوق و دستمزد کارکنان به صورت هم‌زمان تاثیر می‌‌گذارند و همچنین بررسی چگونگی تاثیر این دو عامل بر روی یکدیگر، صورت‌گرفته است<span dir="LTR">.</span> در این راستا با در نظر گرفتن قابلیت بالای شبکه‌های بیزی در برآورده کردن اهداف این پژوهش و همچنین استفاده از الگوریتم‌های فراابتکاری برای بالا بردن دقت کار، به کشف و بررسی روابط علت و معلولی بین متغیرهای درونی و مقطعی کارگاه‌های صنعتی با بیش از 10 نفر کارکن در سال 1386 که به عنوان آخرین اطلاعات بنگاه‌های صنعتی شامل 13239 بنگاه در اختیار بوده، پرداخته شده است.</p> <p dir="RTL">نتایج به دست آمده از مدل برآورد شده‌ی نهایی از میان انواع شبکه‌های بیزی تست شده، نشان می‌دهد که علاوه بر اینکه میزان حقوق و دستمزد کارکنان تابعی از ارزش افزوده می‌باشد، بهره‌وری نیز تابعی از ارزش افزوده و دستمزد می‌باشد. همچنین تاثیری که ارزش افزوده بر روی بهره‌وری دارد حدود 4 برابر بیشتر از تاثیری است که حقوق و دستمزد کارکنان بر روی بهره‌وری دارد.</p> <p>In order to grow and improve productivity of organization, it is necessary to identify effective factors and then, based on their importance, appropriate actions to be taken. The aim of this study is determine the factors that directly and indirectly effect on the productivity of labor and wages, simultaneously, and also examine how these two indicators effect on each other. In this context, due to the ability of the bayesian networks to meet the objectives of this research and, metaheuristic algorithm to achieve maximum efficiency while minimal processing, we will discover and evaluate of casual relationships between internal variables (specifically, wages and labor productivity) of Industrial workhouse with 10 and more than 10 employees in 1386, as the latest data available, that include 13239 firms.</p> <p>The results of the final version of the model that has been tested through a variety of bayesian networks, show that in addition to the wages of employees is a function of value added, productivity is also a function of added value and wages. Effect of value added on labor productivity is about 4 times higher than the impact of the wages of employees on it.</p> بهره‌وری نیروی انسانی, حقوق و دستمزد, کارگاه‌های صنعتی, الگوریتم‌های فراابتکاری, شبکه‌ی بیزی. Productivity of Human Resources (Labor Productivity), Wages, Industrial Workhouse, Metaheuristic Algorithm, Bayesian Networks. 109 146 http://jhrmfs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-51-1&slc_lang=fa&sid=1 Tohid Firoozan Sarnaghi توحید فیروزان سرنقی t_firoozan@yahoo.com 10031947532846001069 10031947532846001069 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Vahid Rezaei Tabar وحید رضایی تبار vhrezaei@gmail.com 10031947532846001070 10031947532846001070 No Allameh Tabatabaei University دانشگاه علامه طبابایی Faezeh Nayyeri فائزه نیری faez.na@gmail.com 10031947532846001071 10031947532846001071 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی